73

 

Jį, en hver bjarga okkur undan hinu daufdumba bįli, frį hinum litlausa eldi sem ęšir eftir Huchette-stręti žegar kvöldar, sem kemur śt um hįlfhrundar dyragįttir, frį hinum myndlausa eldi sem sleikir grjótiš og lęšist upp huršir, hvaš tökum viš til bragšs til aš žvo okkur af sętum brunanum sem fylgir okkur og sest fyrir til langframa og gengur til lišs viš tķmann og minniš, viš hin lķmkenndu efni sem halda okkur hérna megin tilvistar, og sem mun brenna okkur ljśflega uns viš leysumst upp ķ frumeindir okkar. Žį er betra aš stilla til frišs eins og kettirnir og mosinn, efna samstundis til vinskapar viš rįma dyraverši, viš fölar skepnur sem liggja ķ žjįningu sinni ķ gluggakörmunum og leika viš žurra grein. Aš brenna žannig frišlaust, afbera funann sem leitar hęgt śt frį mišjunni eins og žegar įvöxtur žroskast, vera pślsinn ķ varšeldi ķ žessu völundarhśsi śr endalausum steini, ganga um nętur lķfs okkar af hlżšni blóšsins ķ sinni blindu hringrįs.

Hversu oft hef ég ekki velt fyrir mér hvort žetta séu ekki annaš en skrif, į tķma žar sem viš hlaupum til móts viš blekkinguna innan um óskeikular jöfnur og vélar sem samsinna sišvenjum. En ef mašur spyrši sig hvort viš finnum ranghverfu sišvenjunnar eša hvort betra sé aš lįta berast meš glöšu taugakerfi hennar – vęri žaš ekki aftur oršiš aš bókmenntum? Uppreisn, ķhaldssemi, angist, jaršnesk nęring, allar tvenndirnar: Yin og Yang, ķhugun eša Tatigkeit, žroskašir hafrar eša fasani, Lascaux eša Mathieu, žvķlķkur ruggustóll af oršum, žvķlķk vasamįllżska meš hvirfilbylum ķ nįttfötum og hamförum ķ stįssstofunni. Žaš eitt aš spyrja sig śt ķ vališ spillir valkostunum og dregur yfir žį hulu. Jį, nei, žarna liggur žaš ... Svo viršist sem val geti ekki fariš fram ķ tvenndum, aš stilla upp valkostum gerir vališ snaušara, žaš er aš segja gerir žaš falskt, žaš er aš segja breytir žvķ ķ eitthvaš annaš. Hversu margar eilķfšir eru į milli Yin og Yang? Hversu mörg kannski į milli jį og nei? Allt er skrif, žaš er aš segja uppspuni. En hvaša gagn gerir sannleikur sem róar nišur heišviršan handhafa sinn? Hver sannleikur sem viš hugsum okkur veršur aš vera uppfinning, žaš er aš segja skriflist, ritlist, mįlaralist, höggmyndalist, listin aš yrkja jöršina, sękja sjóinn, allar listir ķ žessum heimi. Gildin, žau eru langę list, helgin er list, samfélagiš list, įstin hrein list, feguršin hrein list af list. Ķ einni bóka sinna talar Morelli um Napólķ-manninn sem sat įrum saman viš śtidyrnar heima hjį sér og horfši į skrśfu į gólfinu. Į nóttunni tók hann skrśfuna og lagši undir koddann sinn. Ķ fyrstu var skrśfan ašhlįtursefni, tilefni til strķšni, sameiginleg gremja, umręšuefni nįgranna, tįkn um vanręktar borgaralegar skyldur, en loks varš hśn aš ypptum öxlum, aš friši, skrśfan var frišurinn, enginn gat gengiš eftir götunni įn žess aš gjóa augum aš skrśfunni og verša žess įskynja aš hśn var frišurinn. Nįunginn dó śr hjartastoppi og skrśfan hvarf um leiš og grannarnir komu į stašinn. Einn žeirra geymir hana, dregur hana kannski stundum fram ķ laumi og horfir į hana, leggur hana til hlišar og fer sķna leiš ķ verksmišjuna og į hann sękir kennd sem hann skilur ekki, myrk įsökun. Hann er ekki ķ rónni fyrr en hann dregur aftur fram skrśfuna og horfir į hana, hann starir į hana og heldur žvķ įfram žar til hann heyrir fótatak og veršur aš setja hana į geymslustaš sinn ķ flżti. Morelli hélt aš skrśfan hlyti aš vera eitthvaš annaš, guš eša eitthvaš slķkt. Žaš er of aušveld lausn. Kannski lį feillinn ķ žvķ aš gera sjįlfkrafa rįš fyrir aš hluturinn vęri skrśfa af žvķ aš hann var ķ laginu eins og skrśfa. Picasso tekur leikfangabķl og breytir honum ķ skolt į rįndżri. Kannski var Napólķ-mašurin fįviti en hann getur lķka hafa skapaš heim. Frį skrśfu til auga, frį auga til stjörnu ... Hvers vegna aš lśta Sišvenjunni miklu? Žaš er hęgt aš velja varanleika listarinnar, uppfinninguna, žaš er aš segja skrśfuna eša leikfangabķlinn. Žannig eyšir Parķs okkur smįtt og smįtt, af nautn, leysir okkur upp į mešal visnašra blóma og pappķrsdśka meš vķnslettum, meš litlausum eldi sķnum sem ęšir žegar kvöldar śt um hįlfhrundar dyragįttir. Uppfundinn eldur brennir okkur, raušglóandi list, vélar kynstofnsins, borg sem er hin tröllvaxna skrśfa, hin skelfilega nįl meš sitt nęturauga, sem žrįšur Senu liggur ķ gegnum, pyntingartęki eins og saumspor, angist ķ bśri fullu af ęvareišum svölum. Viš brennum ķ verki okkar, dżršlegum heišri daušlegra, hinni miklu įskorun fönixar. Enginn bjargar okkur undan hinu daufdumba bįli, frį hinum litlausa eldi sem ęšir eftir Huchette-stręti žegar kvöldar. Óvišbjargandi meš öllu veljum viš okkur gildi hinnar miklu Skrśfu, höllum okkur yfir hana, stķgum inn ķ hana, finnum hana upp aš nżju į hverjum degi, viš hvern vķnblett į pappķrsdśknum, viš hvern koss braušskorpunnar ķ dagrenningu ķ Cour de Rohan, viš finnum upp eigin ķkveikjur, brennum innan frį og śt, kannski er žaš vališ, kannski umlykja oršin žetta eins og servéttan braušiš og žarna mį finna ilminn, hveitiš taka į sig mynd svampsins, jį-iš įn nei-sins eša nei-iš įn jį-sins, dag įn Manesar, įn Ormuzar eša Arimans, ķ eitt skipti fyrir öll og ķ friši og įn mįlalenginga.

 

Rayuela, Julio Cortįzar

Žżšing: Hermann Stefįnsson